گاهی اوقات، آنچنان که تصاویر و نگاره ها بیان کننده‌ و واصف لحظات، وقایع و مناظر می‌شوند، قدرتمندترین قلمها و گویاترین زبانها هم چنین قدرتی ندارند و از وصف بدیهی‌ترینها عاجز می‌مانند.

از زیبایی‌ها و سرسبزی‌های گیلان، نعمتهای بی‌شمار خداوندی و الطاف بی‌نظیر پروردگار در جای‌جای و قدم به قدم این خطه‌ی زمردین، بسیار گفته‌اند و شنیده‌ایم.

هرچند که بسیاری از ما هنوز نیاموخته‌ایم گیلان را به چشم یک عقیق ارزشمند زمردین بر انگشتری ثمین و گرانبهای ایران‌زمین ببینیم و آن را پاس بداریم. گاهی اوقات حتی  احتراز می‌کنیم از اینکه گیلان را به نام واقعی‌اش بخوانیم و آن را "شمال" صدا می‌زنیم.

گیلان برای بسیاری از ما، ییلاق روزهای گرما و قشلاق روزهای سرما شده و شاید هم مسافرخانه‌یی رایگان برای ایام تعطیلی، که هر زمان از سر بیکاری یا وفور نعمت تصمیم گرفتیم تنوعی در روزمرگی خود حاصل کنیم، سری به آن می‌زنیم. هرچند که در طول دهها سال، به جرات باید گفت مسافران گیلان کوچکترین فایده و برکتی برای این استان نداشته‌اند و غیر از تخریب، تعطیل و خسارت، اثر دیگری از خود بر جای نگذاشته‌اند... مسافرانی که در اوج روزهای تعطیلات نوروز یا فصل گرم تابستان، هتلها و میهمانسراها را خالی می‌گذارند و در عوض با برپا کردن هزاران و هزاران چادر در گوشه‌ گوشه‌ی خیابانها و در دامان طبیعت بکر این استان، کریه‌ترین منظره‌ها را می‌سازند.

مسافرانی که علاوه بر به بار نیاوردن برکات و منافع اقتصادی و تجاری، حتی عظیم‌ترین خسارتها را نیز در محیط زیست برجای می‌گذارند و آتش گرفتن صدها هکتار جنگل، تخریب دهها مرتع، منقرض شدن نسل چندین گونه‌ی بی‌نظیر گیاهی - جانوری و قطع شدن هزاران درخت در سراسر استان، تنها بخشی از حاصل میهمانی ناخوانده‌ی آنان است.

میهمانی نامبارکی که هر گیلانی غیرتمندی آرزو می‌کند دیگر تداوم نیابد تا این خطه‌ی زرخیز هم شاید روی آرامش و سکوت بر خود ببیند.

دیروز که برای گرفتن تعدادی عکس از طبیعت بی‌نظیر گیلان، به مراتع و جنگلهای "داماش" رفته بودم، هرچند خود از دیدن مناظر و تصاویری که نظیرش در هیچ گوشه‌ی جهان یافت نخواهد شد، شدیداً متحیر شدم و از تصاویری که خود گرفتم نیز تعجب کردم، اما با دیدن لحظه‌های زشت و تاسف‌بار آلوده شدن آبها و جنگلها به دست یک عده به اصطلاح "مسافر و گردشگر"‌ که در اوج بی‌شرمی، باقیمانده‌ی همه‌ی خوراکیها و غذاهایشان را تقدیم طبیعت می‌کردند آرزو کردم که ای کاش هیچ وقت ...

دیگر وقت گله‌گذاری نیست. مسافران گیلان از دیرباز تا به امروز، همانند سفره‌نشینانی بودند که نمک را خورده‌اند و نمک‌دان را با وقاحت تمام شکسته‌اند. تنها برایشان آرزوی عدالت و عقوبت الهی دارم که اینگونه نعمات و الطاف او را پایمال می‌کنند، دعوتتان می‌کنم تا مناظری بی‌نظیر و دلربا از بهشت روی زمین، گیلان عزیزمان ببینید.

به دلیل فراوان بودن تعداد تصاویر، آنها را در ادامه‌ی مطلب درج کردم

رشت را می‌شناسیم. شهر بارانهای نقره‌یی. شهری که شاید به ظاهر سرسبز و دوست‌داشتنی است و پایتخت‌نشین‌ها حتی زحمت تلفظ نامش را هم به خود نمی‌دهند و از آن به عنوان "شمال" یاد می‌کنند... اما این شهر، دردهای خودش را دارد. دردهایی که کسی نمی‌داند و نمی‌شنود.
شاید رشت را باید پرچاله‌ترین شهر ایران دانست. شهری که بدون اغراق در تمام ۱۲ ماه سال، کارگران شرکتها و ادارات مختلف اعم از آب و گاز و برق و مخابرات و شرکتهای خصوصی مشغول کنده‌کاری در کوچه‌ها و خیابانهایش هستند.
شهری که اگر منصف باشیم، تعداد کوچه‌ها و خیابانهای آسفالت‌شده‌ی یک‌دستش، به بیش از تعداد انگشتان دو دست نمی‌رسد...
شهری که بیش از ۵۰۰ هزار نفر جمعیت دارد، اما به عنوان کلانشهر معرفی نمی‌شود و به عنوان پرجمعیت‌ترین و بزرگترین شهر شمال کشور، از همه‌ی اعتبارات دولتی محروم است. در عین حال، تمامی هزینه‌ها و مخارج یک کلانشهر را می‌پردازد.
شهری که برای اجرای پروژه‌هایش، عزم ملی وجود ندارد و کتابخانه‌ی مرکزی، مجتمع فرهنگی هنری مرکزی امین‌الضرب، ۱۲ تقاطع غیرهمسطح و همه‌ی طرح‌های عمرانی عمده‌اش، نیمه‌کاره و یا در حد پیشرفت ۵ - ۱۰ درصدی آن هم در سطح مطالعات باقی مانده‌اند.
شهری که می‌توان رکورد بی‌سرپرست بودن را بشکند. تا یک ماه قبل، از مدتی که شهر رشت دوران بدون شهردار را سپری می‌کرد، یک سال گذشت...
شهری که در سال ۹۳۰ هجری قمری مرکز گیلان شد، دروازه‌ی اروپا بود و پل معروف عراق در این شعر، شریان مواصلاتی ایران به آسیای نزدیک محسوب می‌شد. آرامگاه خواهر مکرم حضرت امام رضا (ع) را در خود جای داده اما حتی کسی آن را نمی‌شناسد. نخستین کتابخانه‌ی ملی ایران در سال ۱۳۰۷ در رشت احداث شد. نخستین تماشاخانه‌ی تاتر نوین ایران را ارمنیان رشت در ۱۱۰ سال پیش بنا کردند. بزرگترین مبارز راه آزادی مشروطه یعنی میرزا کوچک خان جنگلی را در دامان خود پرورانده و زادگاه بزرگانی همچون دکتر معین، استاد پورداوود، مرحوم پروفسور بهزاد و هزاران فرهیخته‌ی دیگر است... اما دریغ که رشت، به جرات محرومترین مرکز استانهای ایران است.
رضاخان میرپنج (معروف به رضاشاه) با سوءاستفاده از نزدیکی گیلان به دریا و دارا بودن مواهب طبیعی، از این منطقه برای گسترش فساد استفاده کرد و به طور کلی گیلان را عقب نگاه داشت. با رواج دادن لطیفه‌های توهین‌آمیز برای ایجاد تفرقه‌های قومی، مردم ساعی و پرتلاش رشت را به عنوان افراد بی‌تعصب و بی‌تفاوت معرفی کرد و خلاصه اینکه از هیچ تلاشی برای سقوط گیلان‌زمین فروگذار نکرد.
با وجود اینها، رشت برای من و هر رشتی دیگری، بهشتی است که با هیچ جای دیگر دنیا نمی‌توان عوض کرد.
دیشب وقتی در یکی از برنامه‌های فرهنگی تلویزیون، گرافیست ایتالیایی را می‌دیدم که برای شهرش ناپولی، پوستری طراحی کرده، تصمیم گرفتم تا من هم چنین کاری را برای رشت عزیز انجام بدهم، شاید یک دلسوخته‌ی گیلانی در گوشه‌یی از دنیا، تصمیم داشته باشد که از این تصویر در پس‌زمینه‌ی رایانه‌ی شخصی‌اش استفاده کند.
در این طرح، از تصویر کدوی حلوایی محلی گیلان با نام محلی "کویی"، تصویر آرامگاه میرزا کوچک خان در سلیمانداراب، میدان شهرداری و عمارت کلاه فرنگی رشت بهره بردم. کاستی‌های این طرح را به فزونی خود ببخشید و برای دیدن کار اصلی، روی نگاره‌ی کوچک کلیک کنید.

گیلانَ خرّم زاکان ایتا ایمیل اوسی کودید و مرا یاد باوردید کی اَ دوشنبه‌یا هر سالَ مانستن، ماری زوان روز نام بنه‌اید. من ازشان خیلی تشکور کونم و اَشان واده گیفتنَ لبیک گــَم و ایتا پست به می عزیز ماری زوان یعنی گیلکی نیویسم. البته اَنَم بَگَم کی ایپچه زوتر نیویشتندرم و شایدم پیشالو شوئوندرم!

هرچند خودتان دانید کی گیلکی نیویشتن و گپ زئه‌ن خیلی زماته که از خو او حالت اصیل و مرغوب خارج ببوسته و کلی فارسی مره قاطی ببوسته در نتیجه ا گیلکی کی امان امروز گپ زنیم، او گیلکی نیه که امی پر و ماران گپ زئه‌یید. هتویم دانید کی گیلکی نیویشتن کامپیوتر مره خیلی سخته چره کی شومان نتانید شیمی آوایان و حروف خاص گیلکی زوان درباورید. با اَ اوصاف، خیلی پراَ گیفتندرم کی شمه ره بگم امرو ایتا خرّم کیتاب خوایم شمه ره موعرفی کودن به زوان شیرین گیلکی و ا بهانه‌یا دوشنبه روز جهانی ماری زوان می‌ دس فاده.

اَ کتاب ایتا از نویسنده‌یان می ویلایت، اَمی برار، آقای زهتاب صحبت‌زاده خو تَکَدوب امره گردآوری بوکوده و من شمه‌ره قول دهم کی انا خواندن اَمره کلی صفا بوکونید و کلّی چیزان یاد بیگیرید.

انا عنوان، "دیدار با تندیس نامداران گیلان" ایسه کی اونی اصلی موضوع، تندیسانی ایسه که رشت میدانان درون و اصلی خیابانان میانی نصب ببوستید و تانید اشانا فاندرید.

ایتا از اََ تندیسان، پهلوان محمود نامجوی شینه که اما گیلانیان خیلی دیر اونه بشناختیم ولی ا حرفان امره بازم اونه گولاز کونیم که اولین وزنه‌اوسانی مدال ایران ره المپیک درونی باورده.

اویته تندیسم که شهرداری میدان درونی نصب ببوسته، تندیس میرزا کوچی خان شینه که حتماً اونی اسم بیشتاوستید و اونا شناسید. ایتا ایرانی موسلمان سردار کی آزادی خو وطن ره، خو سر فده.

و ایته ده از تندیسانم از دوکتر حیشمت دیم چاکوده ببوسته کی ایتا میدان با هَنام دورون نصب ایسه. دوکتر حیشمتم ایتا از میرزا کوچی خان یاران بو کی اونا آخرین لحظات میان تنها بنه و از ا دونیا با سربلندی بوشو و ایتا از شهدای آزادی نام فیگیفته.

شیون فومنی تندیسم پارک سبزه میدان میان نصب ایسه. شیونی کی ایتا از پیله شاعران معاصر بو و همه‌ی ایران اونی طنز و بامعنی شعران واستی خب شناسیدی.

چهار تا زنده‌سر مفاخرم ایته مجموعه‌ی مجسمه‌یان ایسه کی سبزه میدان درونی نصبه و کیوان پورنصری نژاد، ایتا از جاغالان پورتلاش و پورانرژی امی شهر و استان کی تانم بگم بهترین موجسمه‌چاکونه رشت و گیلان درون، از پروفسور فضل الله رضا، پروفسور مجید سمیعی، پروفسور حسن اکبرزاده و خودابیامورز پروفسور محمود بهزاد چاکوده. ا پیله مردان کی هسا خودایا شوکر زنده‌ ایسید، اَشانَ تندیس، "زنده سر مفاخر" اسم امره چاکوده و نصب ببوسته ولی حیف کی ایپچه دیراَ بوسته و پرفسور بهزاد از اَشانَ جمع بوشو هرچند انی تندیس هنو پارک درونی نهه و او دانشمند یاد امره زنده کونه.

ا کتاب درونی، شوما تانید هرچی اطلاعات درمورد ا هفت نفر خوایید، پیدا بوکونید و شیمی دانسته‌یانا اضافا کونید کی من شدیداً شمه‌ره پیشنهاد دم بیشید انا فیگیرید و حتی اگرم گیلانی نیید، در مورد انسانایی اطلاعات فاگیرید کی دونیا اشانا گولاز کونه. مثلاً حتما دانید کی پروفسور رضا ایتا از "MIT" دانشگاه اوستادانه و اویا کولی خارجی دانشجویانا درس دهه. یا پروفسور بهزاد کی رشت شین بو و خودا اونا بیامورزه، "تازه زیست‌شناسی علم پـــِــر ایران ره" نام دشتی و اما اونی گولاز کودیم.

ناجه دارم کی اَ کتاب خواندن امره کی "انتشارات کتیبه گیل" اونا مونتشر بوکوده، لذت بابرید و شمه ره موفید ببه!

ماری زوان، امی چوم مانه. اونا طوری بَداریم کی همیشه بتانیم همه‌جایا فاندریم...

ماهنامه‌ی دانشمند - سید ایمان ضیابری: در روزهايي كه كمتر شهروندي در گيلان، از سازمان حفاظت محيط زيست اين چشمداشت را داشت تا براي فاجعه زيست محيطي در تالاب انزلي تدبيري بينديشد و بحران در اين حوزه آبي بين المللي را خاتمه دهد، سفر دو اسطوره ي طبيعت گردي ايران به استان باستاني و سرسبز گيلان، ورق را برگرداند و معادله را به نفع دوستداران طبيعت، تغيير داد.

پس از اينكه مصوبه شتابزده مجلس براي احداث كنارگذري كه شهر انزلي را به كريدور شمال – جنوب متصل مي كند، با تاخيرهاي فراوان و مقاومتهاي مداوم سازمان محيط زيست در مقابل مجلس، مدتي مسكوت ماند، پيگيريهاي نماينده ي اين شهر در مجلس هفتم براي جذب اعتبارات اجرايي مجدد باعث شد تا اين بار كاري از دست سازمان محيط زيست هم ساخته نباشد و معاون اجرايي رييس جمهور، پاي نامه تسريع در اجراي كنارگذر را امضا كند. اما پايان ماجرا اين نبود!

اخیراً خبری بر روی تلکس خبرگزاریهای کشور منتشر شد که مضمون آن اینگونه بود: "دادستان عمومي و انقلاب انزلي از ادامه کار براي احداث جاده کنارگذر بندرانزلي جلوگيري کرد."

سعيد فرج پور، مديرروايط عمومي اداره کل حفاظت محيط زيست استان گيلان در اين باره به میراث خبر گفت: پس از تشكيل جلستان متعدد و تلاش شبانه‌روزي اهالي محيط زيست گيلان و با هشياري دادستان شهرستان انزلي از فرآيند مرگبار و مخرب جاده كنارگذر جلوگيري به عمل آمد. اين طرح كه متاسفانه با تاكيد غيرموجه برخي از ذينفعان جاده كنارگذر انزلي مبني بر ادامه جاده‌سازي بر سير اوليه، تبديل به بحران محيط زيستي ديگري در سطح منطقه شده بود انتقادات وسيع كارشناسان و مديران محيط زيست را برانگيخت و با ارسال نامه رياست سازمان محيط زيست به معاون اجرايي رييس جمهور حساسيت آن به اوج رسيد.

تالاب انزلی که بر اساس کنوانسیون بین‌المللی 21 تیرماه 1351 شمسی رامسر، یک منطقه‌ی حفاظت‌شده‌ی بین‌المللی به شمار می‌رود و رساندن هرگونه آسیب اکوزیستی به آن می‌تواند با پیگردهای قانونی و بین‌المللی برای دستگاههای مربوطه در داخل کشور همراه باشد، بیش از 250 گونه پرنده‌ی نادر دارد و به گفته‌ی کارشناسان، بیش از نیمی از پرندگان بومی و اهلی ایران که در تالابها و زیست‌بومهای مختلف کشور زیست می‌کنند، در این منطقه ساکن هستند.

اواخر آذرماه سال جاری، محمد علی اینانلو مستندساز، روزنامه‌نگار و طبیعت‌گرد قدیمی ایرانی که مدتهاست به عنوان یکی از حامیان بین‌المللی محیط زیست با یونسکو همکاری می‌کند به همراه دکتر اسماعیل کهرم، استاد دانشگاه و پرنده‌شناس برجسته‌ی ایرانی به گیلان سفر کردند تا در آیین استقبال از پرندگان مهاجر تالاب انزلی شرکت کنند.

در این آیین که استقبال از پرندگان سیبری و تالابهای قفقازی مهاجر به سوی ایران هدف اصلی آن بود و اداره‌ی کل حفاظت محیط زیست گیلان نیز بانی برگزاری آن بود، موضوع تالاب انزلی بیش از هر بحث دیگری توجهات را به خود جلب کرد و بهانه‌یی هم برای گفت‌وگوی ما با محمدعلی اینانلو شد که نظرات جالبی در این مورد دارد.

از زبان محمد علی اینانلو

محمدعلی اینانلو معتقد است که پس از امضا شدن کنوانسیون جهانی رامسر توسط دولت ایران، حوزه‌ی آبی شناخته‌شده به عنوان مرداب انزلی، دیگر به یک تالاب بدل شده و نباید مانند گذشته با آن برخورد کرد.

او معاهدات بین‌المللی را قابل احترام می‌شمارد و می‌گوید: به هر حال، نقض کردن یک پیمان جهانی که با وجاهت قانونی کشور پای آن را امضا کرده‌ایم، تعهد می‌آورد و این تعهد را نیز نمی‌توان به راحتی زیر پا گذاشت. طرفهای معاهده‌ی رامسر موظف هستند نقشه‌هاي اصلاحي تالاب‌ها را به نحوي تنظيم و اجرا كنند كه حفظ و حراست و بهره‌برداري صحيح از آنها را در سرزمين خود تسهيل نمايند و اجرا شدن کنارگذری که قرار است 300 هکتار آب را به جاده تبدیل کند، مطمئناً توسط نهادهای جهانی به ویژه یونسکو قابل پیگرد و حتی اعمال قدرت است.

وی همچنین به "دانشمند" می‌گوید: "از سویی، جاده‌سازی و توسعه‌ی شهری یکی از واقعیاتی است که همانند سیرکهای حیوانات، نمی‌توان از آن چشم پوشید و نادیده‌اش گرفت چرا که مردم هم انتظاراتی دارند و ممکن است توسعه‌ی شهر انزلی نیز به همین کنارگذر وابسته باشد. اما زمانی که می‌توان تغییرات را بر اساس خواست سازمان محیط زیست و به نفع طبیعت کشور اعمال کرد، چرا چنین نشود؟"

اینانلو در همین زمینه مثال می‌زند: "سیرک جدیدی که پارک پردیسان زیر نظر سازمان حفاظت محیط زیست برگزار کرد و با هیاهوی بسیار هم مواجه شد، نمونه‌یی از واقعیات موجود جامعه است که اگر با پرداخت وجوه مورد نیاز به سازمان محیط زیست انجام می‌شد، هم منافع مورد نظر طبیعت‌دوستان را برآورده می‌کرد و هم مشکل حقوقی به وجود نمی‌آورد. در مورد کنارگذر نیز به شکل مشابه می‌توان عمل کرد."

اما گفت‌وگو کردن با محمدعلی اینانلو و نپرسیدن از یک موضوع حیاتی دیگر در حوزه‌ی اکوسیستم طبیعی کشور، کمی بی‌انصافی به نظر می‌رسید: "بسیاری از ما تا همین چند ماه پیش تصور می‌کردیم که سوسن چلچراغ یکی از نمونه‌های گیاهی نادر دنیاست که تنها در شهرستان رودبار گیلان و جمهوری آذربایجان یافت می‌شود، با این حال متاسفانه حفاظت صحیحی از آن در منطقه‌ی داماش و عمارلو صورت نمی‌گیرد و از همین روی هم در حال انقراض است. هرچند که خوشبختانه گونه‌یی دیگر از آن را اردبیل یافته‌ایم و برای حفاظتهای امنیتی نیز هیچ نشانه و مشخصه‌یی از آن را منتشر نمی‌کنیم."

اینانلو صحبتهای خود در مورد تالاب انزلی را اینگونه پایان می‌دهد: "به هر روی، در تالاب انزلی گونه‌های نادر گیاهی مانند Nelumbo یا لاله‌ی تالابی و گونه‌های جانوری یگانه‌یی مثل کاکایی هست که در صورت اجرایی شدن طرح کنارگذر، آسیب خواهند دید و یا حتی منقرض می‌شوند. این کنارگذر مطمئناً سیرکولاسیون و روند طبیعی اکوسیستم تالاب را به هم خواهد زد و از همین بابت باید برای آن اندیشه‌یی جدی صورت گیرد."

عجایب تالاب انزلی

در پارک ملی بوجاق و منطقه‌ی شکار ممنوع سرخان گل که بخشهایی از تالاب انزلی هستند، گونه‌های گیاهی و جانوری منحصر به فردی هستند که تنها در چند نقطه‌ی دنیا یافت می‌شوند و یکی از آن نقاط ایران است.

Eurasian bittern یا بوتیمار تالابی از همین رسته است که غیر از تالاب انزلی ایران، تنها در ارمنستان و ترکیه یافت می‌شوند. لک لک سفید یا Ciconia Ciconia که در گویش محلی مردم گیلان حاجی لک‌لک اطلاق می‌شود نیز از همین دسته است و غیر از ترکیه، ارمنستان، روسیه و مصر، در تالاب انزلی زیست می‌کند و از جمله‌ی پرندگان شکار ممنوع ایران نیز محسوب می‌شود که شکار آن توسط شکارچیان غیرمجاز، پیگردهای قضایی سنگینی را به دنبال خواهد داشت.

طاووس بنفش که گیلانیان ساکن حاشیه‌ی خزر به آن طاووسک نیز می‌گویند و نام علمی Porphyrio porphyrio را دارد نیز غیر از اندونزی، استرالیا و ایالات متحده، در ایران زیست می‌کند و زیستگاه ایرانی آن هم تالاب انزلی است که هم‌اکنون در لیست قرمز کنوانسیون رامسر قرار گرفته است.

همچنین، بسیاری از ما در مورد تابلوی نقاشی معروف کلود مونه، نقاش برجسته‌ی فرانسوی که عنوان "Water lily" آن حتی الهام بخش چند فیلم سینمایی هالیوودی شد شنیده‌ایم. این گیاه که به لاله‌ی تالابی یا Nelumbo مشهور است و گونه‌ی خاص آن به نام Nelumbonaceae نیز در سراسر دنیا تنها در هندوستان و تالاب انزلی ایران یافت می‌شود، در کشور هند به عنوان گیاهی مقدس شناخته می‌شود و به "لوتوس مقدس" نیز شهرت دارد که در صورت اجرایی شدن طرح کنارگذر انزلی، با خطر شدیدی مواجه خواهد شد.

پرنده‌ی نادر و زیبای phalacrocorax pygmeus  نیز که در کشور روسیه تنها 200 قطعه از آن وجود دارد، یکی از ساکنان دایمی تالاب انزلی است و گیلانیان آن را به نام محلی "باکلان" می‌شناسند.

 بارش دوباره‌ی برف سنگین در گیلان و شهرهای گوناگون آن، مردم دیار من را به یاد چالش برف سال 83 می‌اندازد. تنگنایی که در آن با بارش برف یک و نیم متری و بسته شدن همه‌ی راهها و گذرگاههای آمد و شد، دسترسی مردم به آب، روشنایی، گرما و دورگو (تلفن) بریده شد و از بین رفت.

برفی که در آن، چندین مردم به فرنود (دلیل) نداشتن شایش(امکان) گردآوری آذوقه، خوراکی و دارو جان خود را از دست دادند و نیز هزاران خانه، آموزشگاه، کارخانه، بیمارستان، نسک‌خانه (کتابخانه) و فروشگاه، به کلی آسیب دید و نیز فرآورده‌های کشاوری هزاران کشاورز همانند برنج و گندم و چای، ویران شد و زخمه خورد.

هم‌اکنون که من از برای شما می‌نگارم، بلندای برف در شهر من رشت، به بیش از یک متر رسیده و این در رویی است که چندصد رهنورد و رهسپار (مسافر) درراه‌مانده بسیاری به هر فند و چیدمان، در آموزشگاهها، نیایش‌گاهها و کانونهای "هلال احمر" جای داده شده‌اند، روزنامه‌ها به زیور پخش آراسته نمی‌شوند، رسته‌های نانوایی دم به دم بسیار شلوغ و پرباشنده‌اند، رفت و آمد خودروها با آهنگ بسی کند و آرام به فرجام می‌رسد، فشار گرماپخش‌کن‌ها (گاز) به کمینه‌ی خود رسیده، زباله‌ها در کوچه‌ها انباشته شده و هیچ رفتگری یافت می‌نشود تا آنها را بزداید، باشندگان روستاها و دهستانها، از نور و روشنایی، گرما و خوراکی بی‌بهره‌اند و چگونگی، اندوه‌بارتر از آن است که در واژگان بگنجد.

و نیز چاپخانه‌ها، آموزشگاهها، دانشگاهها و بخش بزرگی از اسپاش‌های (فضا) زاوری (خدماتی) دست از کار کشیده‌اند و تنها 46 دستگاه خودرو و دستگاه سنگین برای روبش برف و پاکسازی گذرگاهها و خیابانها در سراسر شهر، تکاپو و جنبش می‌کنند.

نگرانی و دلهره در چهره‌ی مردم به روشنی دیده می‌شود و برف‌پاروکن‌هایی که پیشه‌ی زودگذر خود را به خوبی یافته‌اند، در ازای پاکسازی هر متر مربع برف، دو تا سه هزار تومان دریافت می‌کنند و کار و بار پردرآمدی برای خویشتن دست و پا ساخته‌اند. آنها بر بام خانه‌ها می‌روند و پارو می‌زنند و اینگونه نگرانی مردم از فروریختن دوباره‌ی خانه‌های ایمن را می‌شویند هرچند به بهایی گزاف...

دلشوره‌ام بیشتر برای روستاییان و تهیدستانی است که در گوشه‌های دورافتاده‌ی شهر زندگی می‌کنند و آرامش یافته‌اند چرا که بیشتر راههای غیرریشه‌یی و ناآسال (فرعی)، همچنان بسته است و برای بازگشایی آنها نیز تلاشی نمی‌شود.

کوششم بر آن خواهد بود تا از نهش و چگونگی برف بی‌پیشینه در شهرم بیشتر بنویسم و گزارشهای فریور و آرسته‌تری هم آورم، لیک هم‌اکنون شما را فرا می‌خوانم تا به فرتور(تصویر)هایی که از اشکوبه‌های فراوان برف در رشت برداشت کرده‌ام، پروا کنید و چشم‌به راه گزارشهای پسین، باشید.

و نیز آن را بیفزایم که نخستین نگاره، آدمکی برفی است که در گاه خانه آن را ساختم و امید آن دارم تا همیشه سرد و پای برجا بماند!

وانگهی چه هوا اینگونه ناجوانمردانه شگفت و بی‌هماورد باشد یا نه، پیمان سره‌نویسی ما شکسته نخواهد شد. پارسی را جان بداریم.

آفتاب - سید ایمان ضیابری: قصه‌ي اختلاف‌افكني‌ها و ايجاد تفرقه‌هاي قومي در ايران، قصه‌ي جديدي نيست. داستان جمهوري مستقل كردستان و امثالهم را سالهاست كه مي‌شنويم و گوشمان از استدلالهاي عجيب و غريبي كه براي به خطر انداختن تماميت ارضي و يكپارچگي ملي كشور بافته مي‌شوند پر است.

با استفاده از همين صغري‌هاي غيرمعقول كه به كبري‌هاي باورنكردني ختم مي‌شوند، چه شهرها و شهرستانها كه استان نگشتند و چه تهديدها كه ايجاد نشدند و چه جريانها كه به راه نيفتادند. حالا هم پس از يك مدت سكوت ناشي از اقتدار اصلاح‌طلبان در هشت سال رياست جمهوري سيدمحمد خاتمي كه اكيداً حاضر نبود جدايي قطعه‌يي از خاك وطن را بپذيرد، دوباره هياهوي جديدي به راه افتاده و خبر از بحراني جديد مي‌دهد.

در سه سال اخير، پس از اينكه ايران نتوانست به قدرتنمايي در مانور نظامي و عمليات جنگ رواني حول محور جزاير سه‌گانه‌ي ايراني در استان هرمزگان بپردازد و كوچكترين واكنشي در برابر ادعاي مالكيت امارات بر اين جزاير نشان دهد و حتي حمايت ضمني خود از اين مالكيت نامشروع را در عوض دريافت امتيازهاي نفتي و سياسي اعلام كرد و نيز به صورت رسمي هيچ واكنشي در مقابل تحريف مجدد نام خليج فارس در مجامع بين‌المللي نشان نداد، گروهكهاي افراطي و تجزيه طلب دوباره به جوش و خروش افتادند.

سكوت منفعلانه‌ي ايران در برابر تحريف نام خليج فارس به يك واژه‌ي مجعول و بيگانه كه در نشريات، نقشه‌ها و اطلس‌هاي بين‌المللي به صورت متحد و همزمان اعمال شد، نشان از كاهش نفوذ بين‌المللي ايران براي اثبات حقوق حقه‌ي خود داشت. اتفاقي كه پس از دهها سال از طرح نخستين‌باره‌ي اين ادعاي واهي، دوباره رخ داد.

اما بحثي كه اين‌روزها آتش آن با سوءاستفاده از غفلت و بي‌تجربگي دولت در ساماندهي امور داخلي و برقراري اتحاد و انسجام ملي توسط گروههاي جدايي‌طلب افراطي شديداً افروخته مي‌شود، استقلال تالش يعني يكي از شهرهاي غربي استان گيلان است.

اين جدايي‌طلبان افراطي كه ادعاي معروف آنها مبني بر استقلال جمهوري "تالش مغان" را مدتهاست مي‌شنويم، با سرپوش محروميتها و عقب‌افتادگي شهر و ديار خود و با بهانه‌ي جداشدن تالش از گيلان به عنوان يكي از استانهاي ايران، مقاصد و اهدافي زيرزميني را دنبال مي‌كنند.

اما هيچ نيازي نيست كه از رفاه و طراوت اين شهر برايتان بگويم. كافي است يك سفر ساده ترتيب بدهيد و به تالش برويد تا پلهاي هوايي، خيابانهاي شيك و آسفالتهاي تازه، ميدانهاي گلكاري شده و تنديسهاي براق و تازه‌ي گوشه‌ي خيابانها، مبلمان شهري، پاركهاي مجهز، مراكز خدمات درماني، مراكز فرهنگي تازه‌ساخت، هتلها و خلاصه مظاهر پيشرفتگي و تمدن ظاهري را حداقل در اين شهر ببينيد. چيزي كه حتي رشت به عنوان مركز استان، از آن به طور كلي محروم است! فارغ از اينكه هر ساله مسوولان استاني و در راس آنها استاندار و معاونان وي، بخش عمده‌يي از بودجه‌ي ناچيز و غيرقابل محاسبه‌ي استان را براي راضي نگاه داشتن مسوولان محلي، به اين شهر تزريق مي‌كنند.

خيلي ساده در اين رابطه مثال "مورچه چيست كه كله‌پاچه‌اش باشد" صدق مي‌كند. استاني كه به واسطه‌ي روشنگريهاي سياسي اوايل مشروطه و مبارزات مردمانش عليه نظام سلطه در تمام طول تاريخ، مورد بي‌مهري رژيمهاي مختلف اعم از سران رژيم شاهنشاهي تا مسوولان جمهوري اسلامي قراره گرفته، چه نصيبي از قافله‌ي پيشرفت و تمدن مملكت برده كه حالا در بين شهرستانهاي مختلفش پخش كند؟

زماني كه از ساخت يك تقاطع غيرهمسطح (خيان دوطبقه‌) ساده در مركز شهر رشت، بيش از دو سال مي‌گذرد و آزاردهنده‌ترين وضع ترافيكي ممكن در خيابانهاي اطراف به وجود آمده، يا زماني كه شش سال از به زمين خوردن كلنگ كتابخانه‌ي مركزي شهر سپري شده و حتي يك خشت آن نيز بر روي پايه قرار نگرفته، چه انتظاري از ساير شهرهاي استان مي‌توان داشت؟ آنگاه اين چه استدلالي است كه مسوولان شهري و حتي نمايندگان شهرهاي مجاور ساير استانها از جمله قزوين و اردبيل در مورد جدا شدن تالش ارايه مي‌دهند؟ با اين حساب آيا رواست كه تك تك 16 شهرستان گيلان، به بهانه‌ي عقب‌ماندگي و توسعه‌نيافتگي، ادعاي استقلال كنند و براي خود استاني جديد تشكيل دهند؟

يك مثال ساده مي‌زنم. وقتي در استاني با 2 ميليون و پانصد هزار نفر جمعيت، تنها 14 هتل وجود دارد كه به اندازه‌ي نيمي از تعداد هتل‌هاي مركز استان مجاور گيلان هم نيست (و تالش به عنوان دورترين شهر غربي گيلان، از اين ميان سهمي قابل توجه با دارا بودن 2 هتل دارد)، آنگاه چه استدلالي هست كه به بهانه‌ي تقسيم ناعادلانه‌ي ثروت، به ايجاد تفرقه‌ي قومي و بومي در ميان مردم بپردازيم و آنان را به شورش در ابعاد مختلف دعوت كنيم؟